Ich zadaniem jest precyzyjna modyfikacja widma światła docierającego do oka, dzięki czemu u niektórych osób mogą one ograniczać dyskomfort związany z nadwrażliwością na światło, olśnieniem lub długotrwałą ekspozycją na wymagające warunki oświetleniowe.
Ludzkie oko odbiera światło widzialne w zakresie około 380–780 nm. Za widzenie barwne odpowiadają trzy rodzaje czopków: S, M i L. Ich proporcje i rozmieszczenie różnią się u poszczególnych osób, dlatego nawet przy podobnej ostrości wzroku odczuwanie jasności, olśnienia oraz ogólnego komfortu widzenia może być odmienne.
W siatkówce znajdują się również wewnętrznie światłoczułe komórki zwojowe (ipRGC), które zawierają melanopsynę. Jej największa czułość przypada na niebieską część widma – w przybliżeniu jest to fala o długości 475–480 nm. Komórki te uczestniczą m.in. w regulacji rytmu okołodobowego, reakcji źrenic na światło oraz adaptacji do warunków oświetleniowych. Badania wskazują, że szlaki związane z melanopsyną mogą u części osób odgrywać rolę także w odczuwaniu światłowstrętu i dyskomfortu wzrokowego.
Na tej wiedzy opiera się stosowanie filtrów selektywnych, określanych również jako zabarwienia terapeutyczne. W odróżnieniu od tradycyjnego przyciemnienia nie ograniczają one całego widma w jednakowym stopniu, lecz redukują wybrane zakresy długości fal. Dzięki temu możliwe jest bardziej precyzyjne zarządzanie światłem docierającym do oka.
Rodzaje filtrów selektywnych
FL-41
Różowo-bursztynowy filtr ograniczający transmisję światła w niebiesko-zielonej części widma, szczególnie w zakresie 480–520 nm. Jest jednym z częściej badanych filtrów selektywnych w kontekście światłowstrętu i komfortu wzrokowego. Reakcja na jego działanie pozostaje jednak indywidualna, dlatego nie każda osoba odczuje taki sam efekt.
YELLOW 490, YELLOW 510 i ORANGE 540
Wszystkie trzy filtry działają według podobnej zasady, co FL-41, ograniczając światło niebieskie i niebiesko-zielone. Wraz z przejściem od YELLOW 490 przez YELLOW 510 do ORANGE 540 redukowana jest coraz większa część światła krótkofalowego, a odcień staje się cieplejszy. Pozwala to dobrać intensywność filtracji do potrzeb użytkownika, warunków otoczenia i oczekiwanego poziomu komfortu.
NEUTRAL 400
Filtr o odmiennym profilu działania niż poprzednie – ogranicza ogólną jasność i olśnienie, zachowując przy tym stosunkowo naturalne postrzeganie barw. Sprawdza się tam, gdzie istotne jest zmniejszenie ilości światła bez wyraźnej zmiany odbioru kolorów.
Istotne parametry
O rzeczywistym działaniu filtra decyduje nie sam kolor soczewki, lecz przede wszystkim jej profil transmisji spektralnej oraz współczynnik transmisji światła widzialnego (VLT). To właśnie te parametry pokazują, jaka część światła w poszczególnych zakresach widma dociera do oka.
Indywidualna pomoc
Zabarwienia terapeutyczne nie zastępują leczenia medycznego ani prawidłowej korekcji wzroku. Odpowiednio dobrane mogą jednak stanowić dodatkowe narzędzie wspierające komfort wzrokowy podczas pracy przed ekranem, przy intensywnym sztucznym oświetleniu i w innych wymagających warunkach. Dlatego ich dobór zawsze powinien uwzględniać zarówno charakterystykę filtra, jak i indywidualne potrzeby użytkownika.
Z soczewkami z selektywnymi filtrami światła będzie się można zapoznać podczas targów KRIO na stoisku Bod Lenses (nr 62). Aby lepiej zrozumieć ich działanie, warto przyjrzeć się temu, w jaki sposób układ wzrokowy reaguje na światło.
