Soczewki kontaktowe dla dzieci

Jakkolwiek soczewki kontaktowe nie zawsze są postrzegane jako odpowiednia metoda korekcji dla dzieci, to jednak istnieje wiele wskazań do ich aplikacji również u najmłodszych pacjentów.

Soczewki kontaktowe dzieci zalecane są sytuacjach, których korzyści ich dopasowania będą przewyższały zarówno trudności codziennej manipulacji soczewkami, jak potencjalne ryzyko powikłań.

Stosowanie soczewek kontaktowych dzieci rekomenduje się przy następujących nieprawidłowościach/wadach wzroku:

Bezsoczewkowość

Jednym najczęstszych wskazań do aplikacji soczewek kontaktowych u dzieci jest bezsoczewkowość – zarówno jednostronna, jak obustronna [1]. Badanie ankietowe przeprowadzone ostatnich latach pokazuje, że Europie, szczególnie przypadku bezsoczewkowości jednostronnej, soczewki kontaktowe są metodą korekcji najczęściej zalecaną przez specjalistów [2]. Główną zaletą stosowania soczewek kontaktowych bezsoczewkowości jest redukcja zniekształceń powiększenia obrazu spowodowanego przez duże moce plusowe, jakie występują przy korekcji okularowej. Szczególnie przy bezsoczewkowości jednostronnej korekcja soczewkami kontaktowymi daje możliwość pełnej korekcji wady wzroku, korekcji wysokiej różnowzroczności szansę na rozwój widzenia obuocznego.

Różnowzroczność

przypadku różnowzroczności powyżej 3,00 dioptrii – zarówno osiowej, jak refrakcyjnej – soczewki kontaktowe są najbardziej korzystnym optycznie sposobem korekcji ze względu na zmniejszenie anizoikonii [3]. Dodatkowo wczesne wykrycie korekcja różnowzroczności mogą zapobiec powstaniu niedowidzenia wpłynąć pozytywnie na rozwój stabilność widzenia obuocznego.

Wysoki astygmatyzm i nieregularność rogówki

Soczewkami kontaktowymi korygujemy również wysoki astygmatyzm, szczególnie skośny nieregularny. Warto też pamiętać, że populacji dzieci mogą również wystąpić ekstazje, takie jak stożek rogówki [4], którego korekcja bardzo często będzie wymagała zastosowania soczewek kontaktowych. Dodatkowo nieregularność rogówki może też być spowodowana bliznami czy owrzodzeniami rogówki. Zarówno przypadku wysokiego, jak nieregularnego astygmatyzmu najczęściej będzie stosowana korekcja soczewkami sztywnymi [1]. Należy tutaj jednak podkreślić, że często pojawiający się astygmatyzm wyniku pomiaru autorefraktometrem najmniejszych dzieci może wynikać ze słabej fiksacji podczas badania, oczopląsu czy ogólnie słabej współpracy, dlatego też powinen on zostać potwierdzony (przed zaleceniem korekcji torycznej), np. badaniu za pomocą skiaskopu lub badaniu refrakcji metodą subiektywną.

Krótkowzroczność postępująca

Soczewki kontaktowe wieloogniskowe lub dwuogniskowe centrum do dali oraz soczewki kontaktowe ortokeratologiczne są jednymi najbardziej skutecznych metod hamujących progresję krótkowzroczności. Badania pokazują, że ich skuteczność kontroli progresji krótkowzroczności wynosi ponad 50% [5]. Dlatego też stosowanie tych produktów dzieci pogłębiającą się wadą krótkowzroczną jest zalecane już na samym początku, przy pojawieniu się pierwszych oznak progresji wady wzroku [6,7].

Wysoka krótkowzroczność

Wysoka krótkowzroczność, powyżej -10 dioptrii, również jest często wskazaniem do aplikacji soczewek kontaktowych, głównie powodu braku pomniejszenia obrazu na siatkówce, który występuje korekcji okularowej. Korekcja soczewkami kontaktowymi przy wysokich wadach wzroku daje możliwość uniknięcia zniekształceń obrazu wywołanych przez okulary oraz możliwość lepszego rozwoju widzenia [1].

Oczopląs

Zastosowanie soczewek kontaktowych przypadku oczopląsu daje lepsze bardziej stabilne odwzorowanie obrazu na siatkówce porównaniu do korekcji okularowej [8]. Jakkolwiek mało jest jeszcze badań potwierdzających zmniejszenie samego oczopląsu korekcji soczewkami kontaktowymi, to jednak są one często zalecane szczególnie przypadku występowania wysokiej wady wzroku oczopląsu jednocześnie [9].

Zaburzenia widzenia obuocznego

Zastosowanie soczewek kontaktowych może być zalecane przypadku innych nieprawidłowości, zarówno ustawienia oczu (zaburzenia ruchów oczu), jak i w terapii widzenia obuocznego. Najczęściej stosuje się soczewki kontaktowe terapii niedowidzenia, szczególnie przy anizometropii. takich przypadkach soczewki kontaktowe będą lepszą metodą korekcji, głównie dzięki dobrej jakości odwzorowanego obrazu, także związku brakiem ograniczeń polu widzenia spowodowanych oprawą okularową lub zniekształceniami obwodowymi, jakie powstają korekcji okularowej [10]. dzieci zaburzeniami ruchów oczu korekcja soczewkami kontaktowymi może również pomóc terapii ruchów oczu.

Terapeutyczne – ochrona powierzchni oka

Dodatkowe niezwykle ważne wskazania do aplikacji soczewek kontaktowych dzieci to ochrona powierzchni oka powodu nieprawidłowości np. powiek [11], uszkodzenia chorób powierzchni oka. Można takich przypadkach zastosować zarówno miękkie opatrunkowe soczewki kontaktowe, jak miniskleralne soczewki kontaktowe. Te drugie utrzymują (przez cały czas noszenia soczewek) na powierzchni oka warstwę płynu (łez soli fizjologicznej) grubości średnio 150–200 mikronów, dzięki której możliwa jest szybka regeneracja powierzchni oka np. zespole Sjögrena, keratopatii ekspozycyjnej, keratopatii neurotroficznej oraz innych chorobach dystrofiach powierzchni oka [12].

Protetyczne

Barwione czy protetyczne soczewki kontaktowe mogą być pomocne korekcji dzieci aniridią lub innymi nieprawidłowościami tęczówki/źrenic. Dodatkowo mogą być zalecane pacjentów achromatopsją, albinizmem lub innymi chorobami oczu, których jakość widzenia może zostać poprawiona przez odpowiednie zabarwienie soczewki. przypadku achromatopsji stosuje się soczewki filtrami krawędziowymi (najczęściej barwie czerwonej lub czerwonobrązowej) zmniejszającymi fotofobię. pacjentów albinizmem zastosowanie soczewki zabarwieniem części peryferyjnej soczewki, przykrywającej tęczówkę (kolorze szarym), może również spowodować zmniejszenie fotofobii. Dodatkowo pacjentów wyżej wymienionymi chorobami często występują oczopląs oraz wysoka wada wzroku i/lub astygmatyzm, korekcja soczewkowa tych przypadkach pozwala pacjentom uzyskać lepszą jakość widzenia [13]. Ponadto barwione, protetyczne soczewki kontaktowe dużej średnicy mogą poprawić kosmetycznie wygląd oczu, np. przypadku małoocza [1].

Styl życia

Nie należy zapominać też wskazaniach do aplikacji soczewek kontaktowych związanych ze stylem życia czy uprawianiem sportów. Badania pokazują, że noszenie soczewek kontaktowych przez dzieci może znaczący sposób wpłynąć na jakość życia zarówno dzieci, jak młodzieży, także pozytywnie wpłynąć na ich samoocenę oraz chęć udziału aktywnościach ruchowych [14].

Podsumowując, soczewki kontaktowe mogą być rutynowo proponowane dzieciom – zarówno jako stała lub okazjonalna metoda korekcji wad wzroku, terapii zaburzeń widzenia obuocznego, jak i w progresji krótkowzroczności oraz poprawy/ochrony powierzchni oka.

Sylwia Kropacz-Sobkowiak

Bibliografia:
1. Tromans, C., Pediatric fitting, in Contact Lens Practice second edition. 2010, Butterworth-Heinemann.
2. Koo, E.B., D.K. VanderVeen, and S.R. Lambert, Global Practice Patterns in the Management of Infantile Cataracts. Eye Contact Lens, 2018. 44 Suppl 2(Suppl 2): p. S292-s296.
3. Winn, B., et al., The superiority of contact lenses in the correction of all anisometropia. Journal of The British Contact Lens Association, 1986. 9: p. 95-100.
4. Mohammad M Shehadeh, M.T.A. and A.A. Aghbar, Keratoconus in 4-year-old Girl with Strong Family History of Keratoconus. US Ophthalmic Review., 2018. 11(1): p. 56-58.
5. Németh, J., et al., Update and guidance on management of myopia. European Society of Ophthalmology in cooperation with International Myopia Institute. Eur J Ophthalmol, 2021: p. 1120672121998960.
6. Bullimore, M.A. and K. Richdale, Myopia Control 2020: Where are we and where are we heading? Ophthalmic and Physiological Optics, 2020. 40(3): p. 254-270.
7. Gifford, K.L., et al., IMI – Clinical Management Guidelines Report. Invest Ophthalmol Vis Sci, 2019. 60(3): p. M184-M203.
8. Penix, K., M.W. Swanson, and D.K. DeCarlo, Nystagmus in pediatric patients: interventions and patient-focused perspectives. Clin Ophthalmol, 2015. 9: p. 1527-36.
9. Self, J.E., et al., Management of nystagmus in children: review of the literature and current practice in UK specialist services. Eye (Lond), 2020. 34(9): p. 1515-1534.
10. Evans, B.J., Orthoptic indications for contact lens wear. Cont Lens Anterior Eye, 2006. 29(4): p. 175-81; quiz 211.
11. Phillis, K., D. Brocks, and K.G. Carrasquillo, Case Report: Use of Prosthetic Replacement of the Ocular Surface Ecosystem Treatment of Traumatic Lid Ptosis in Pediatric Patient. Optom Vis Sci, 2020. 97(12): p. 1029-1033.
12. Rathi, V.M., et al., Fluid filled scleral contact lens in pediatric patients: challenges and outcome. Cont Lens Anterior Eye, 2012. 35(4): p. 189-92.
13. Vincent, S.J., The use of contact lenses in low vision rehabilitation: optical and therapeutic applications. Clin Exp Optom, 2017. 100(5): p. 513-521.
14. Walline, J.J., et al., Benefits of contact lens wear for children and teens. Eye Contact Lens, 2007. 33(6 Pt 1): p. 317-21.

Polecamy