Strefa eksperta: Tarcza do badania astygmatyzmu

Polub i udostępnij
  •  
  •  
  •  

Trudno dziś wyobrazić sobie dokładne badanie refrakcji za pomocą kasety, lecz bez użycia cylindra skrzyżowanego. Uważam, że sposób jego wykorzystania powinien znać nie tylko okulista czy optometrysta, ale także optyk okularowy, któremu z oczywistych powodów zależy na zastosowaniu prawidłowej korekcji okularowej u klienta. Ponadto sądzę, że przede wszystkim optyk okularowy powinien dysponować podstawową wiedzą z zakresu optyki, która pozwala w pełni zrozumieć zasady budowy, działania i wykorzystania cylindra skrzyżowanego.

Jednak obecnie optometryści, a także coraz liczniejsza część okulistów, wykonują podmiotowe badanie refrakcji za pomocą foroptera – urządzenia, które umożliwia łatwą i szybką wymianę próbnych soczewek sferycznych, cylindrycznych i pryzmatów. Dzięki temu procedura badania refrakcji przebiega sprawniej, krócej i zapewnia poczucie komfortu zarówno osobie badanej, jak i badającej. Warto podkreślić, że przy pomocy foroptera nie realizujemy nowych metod badania. Podstawy badań wykonywanych z jego użyciem zostały opracowane przed wprowadzeniem urządzenia. Zatem poprzednio omówiona procedura z zastosowaniem kasety i cylindra skrzyżowanego może być z powodzeniem wykonana przy użyciu foroptera. innym przykładem „starego testu”, stosowanego do dziś w procedurze badania refrakcji z użyciem foroptera, jest tarcza do badania astygmatyzmu. W tym artykule omówimy optyczne podstawy tego właśnie testu, traktując go jako wstęp do przedstawienia procedury badania z zastosowaniem foroptera.
Tarcza do badania astygmatyzmu konstrukcją nawiązuje do figury promienistej Snellena (ryc. 1). Obecnie jest nadal podstawowym, chociaż w różnych modyfikacjach, testem do stwierdzania astygmatyzmu i ilościowego jego określenia. Aktualnie tarcze do badania astygmatyzmu są wyświetlane z rzutnika lub przedstawiane na ekranie monitora, a do najczęściej używanych należy tarcza Greena (ryc. 2).

Praktyczne posługiwanie się tarczą do badania astygmatyzmu polega na jej prezentacji w warunkach przekorygowania „w plus”, najlepiej o połowę spodziewanego astygmatyzmu. Tarcza Greena składa się z dwunastu promieni mających orientację godzin tarczy zegarowej. Odległość kątowa najbliższych promieni wynosi więc 30o. Każdy z promieni utworzony jest z trzech linii, których grubość i odległość odpowiadają zwykle ostrości wzroku V = 0,6. Podczas prezentacji tarczy w warunkach przekorygowania badane oko widzi jej obraz niewyraźnie. Jeżeli wszystkie linie są przez badanego postrzegane jednakowo, to astygmatyzm nie występuje. Natomiast oko obarczone astygmatyzmem (regularnym) widzi na określonej godzinie linie najciemniejsze (najwyraźniejsze), a prostopadłe do nich – najjaśniejsze (najbardziej rozmyte). Aby skorygować występujący astygmatyzm, oś ujemnego cylindra korygującego należy ustawić prostopadle do linii najciemniejszych (najwyraźniejszych), a więc równolegle do linii najjaśniejszych (najbardziej rozmytych).

 

Położenie osi ujemnego cylindra korygującego można łatwo określić, posługując się regułą:

oś = godzina · 30o

gdzie godzina oznacza godzinę na tarczy, na której badane oko widzi linie najwyraźniejsze.

Jeżeli – na przykład – przekorygowane oko widzi na tarczy najwyraźniej linie na godzinach 5-11, to położenie osi ujemnego cylindra korygującego wynosi: 5 · 30o = 150o. Zatem posługując się tą regułą, należy wziąć do obliczenia godzinę mniejszą, a więc 5, a nie 11.
Dla określonej w powyższy sposób osi ujemnego cylindra korygującego należy tak dobrać jego moc, aby wszystkie linie tarczy były widoczne jednakowo.

Rozważmy teraz, jako przykład, oko o astygmatyzmie mieszanym (krótkowzroczno-nadwzrocznym), przy pionowym (90o) i poziomym (180o) położeniu przekrojów głównych, którego wielkość wady przedstawia krzyż refrakcji:

Ekwiwalent sferyczny dla tego oka wynosi Esf = – 0,50 dpt.

Aby podczas badania refrakcji tarcza była skuteczna, należy przedstawiać ją w warunkach przekorygowania (ryc. 5).

 

 

Przebieg procedury badania refrakcji z użyciem tarczy:
1. Określenie ostrości wzroku V bez korekcji.
2. Określenie ekwiwalentu sferycznego Esf metodą Dondersa i ostrości wzroku V’ z ekwiwalentem sferycznym (ryc. 4).
3. Przekorygowanie i prezentacja tarczy. Należy zapytać badanego, na której godzinie (jak na zegarze) linie w obserwowanym obrazie tarczy są najwyraźniejsze (najciemniejsze). Oś ujemnego cylindra korygującego określa reguła: oś = godzinna · 30o (ryc. 5).
4. Wstawienie w określonej osi ujemnego cylindra korygującego wyrównującego obraz tarczy (ryc. 6).
5. Uściślenie sfery metodą Dondersa.

Powyższa procedura jest tylko wstępną częścią dokładniejszej metody badania refrakcji za pomocą foroptera. Całość przebiegu procedury badania refrakcji z zastosowanie foroptera zostanie przedstawiona w następnym numerze magazynu „Optyk Polski”.

 

Tekst: dr n. med. Andrzej Styszyński


Polub i udostępnij
  •  
  •  
  •  

Polecamy