Stożek rogówki

Polub i udostępnij
  •  
  •  
  •  

Stożek rogówki (keratoconus) jest jedną z najczęstszych chorób zwyrodnieniowych rogówki, która polega na postępującym ścieńczeniu i równoczesnym uwypukleniu rogówki.


Polub i udostępnij
  •  
  •  
  •  
Polub i udostępnij
  •  
  •  
  •  

Zmiany te występują w środkowym obszarze rogówki, przyjmują kształt stożka i stąd nazwa tego zwyrodnienia.

Choroba ta jest w dużym stopniu uwarunkowana genetycznie, zwykle ma charakter odizolowany, jednak może współistnieć z innymi schorzeniami (np. zespołem Downa, zespołem Crouzona, zespołem Marfana).

Stożek rogówki występuje na ogół obustronnie i jest chorobą postępującą. Objawia się stopniowym pogorszeniem wzroku. Z powodu towarzyszącego astygmatyzmu nieregularnego korekcja okularowa nie daje istotnej poprawy wzroku.
Choroba ta zwykle ma swój początek w okresie dojrzewania, rzadko ujawnia się przed 10. rokiem życia.

Ze względu na stopień zaawansowania wyróżnia się:

  •     postać początkową,
  •     postać umiarkowaną,
  •     postać ciężką.

Postępowanie korekcyjne i lecznicze w rozpoznawanym stożku rogówki zależy od stopnia zaawansowania.

W postaci początkowej pogorszenie ostrości wzroku jest niewielkie, rogówka nie wykazuje zmętnień. W badaniu keratometrycznym występują nieznaczne zmiany topografii rogówki. Na tym etapie należy prowadzić systematyczną kontrolę, a w przypadkach towarzyszącej krótkowzroczności korekcja okularowa przynosi jeszcze poprawę.
Jednak w miarę postępowania choroby pogorszenie wzroku jest znaczne, a korekcja okularowa z powodu nieregularnego astygmatyzmu nieskuteczna. Badanie za pomocą lampy szczelinowej wykazuje obecność stożkowego uwypuklenia rogówki i jej ścieńczenie.
W postaciach umiarkowanych zaleca się przede wszystkim stosowanie sztywnych soczewek gazoprzepuszczalnych (twardych). W tej metodzie korekcji wytworzenie soczewki łzowej, pomiędzy tylną powierzchnią soczewki kontaktowej a przednią powierzchnią rogówki, kompensuje astygmatyzm nieregularny. Dla poprawy poczucia komfortu można nakładać sztywne soczewki gazoprzepuszczalne na tradycyjne soczewki silikonowo-hydrożelowe. Istnieje także możliwość stosowania soczewek hybrydowych – część centralną stanowi soczewka twarda, a część obwodową soczewka hydrożelowa.

W ciężkich postaciach stożka rogówki zniekształcenie, ścieńczenie i bliznowate zmętnienia są tak zaawansowane, że jedynym skutecznym sposobem leczenia jest przeszczep drążący (ang. penetrating keratoplasty).

Operacja polega na wycięciu krążka zmienionej chorobowo rogówki i wszyciu w to miejsce krążka zdrowej rogówki, pobranej od dawcy. Wielkość przeszczepu wynosi średnio 7,5 mm. Postępowanie pooperacyjne to przede wszystkim długotrwałe stosowanie kropli zapobiegających odrzutowi przeszczepu. Usunięcie szwów następuje zwykle po 12 miesiącach.

Obecnie w średnio zaawansowanych stożkach wykonuje się przeszczep warstwowy przedni (ang. deep anterior lamellar keratoplasty), polegający na usunięciu nabłonka i istoty właściwej rogówki, z pozostawieniem błony granicznej tylnej i śródnabłonka. Patologicznie zmienione i usunięte warstwy rogówki zostają zastąpione tkanką rogówki dawcy. Przewaga przeszczepu warstwowego nad drążącym wynika z większego bezpieczeństwa, krótszego leczenia pooperacyjnego i mniejszego prawdopodobieństwa powikłań.
Do najnowszych metod leczenia stosowanych w łagodnych i średnio zaawansowanych stopniach stożka rogówki zalicza się technikę sieciowania włókien kolagenowych oraz zabieg wszczepienia pierścieni śródrogówkowych.

Sieciowanie włókien kolagenowych rogówki (ang. cross-linking) polega na wzmocnieniu włókien istoty właściwej rogówki, co powstrzymuje dalszy rozwój stożka. Polega ono na usunięciu nabłonka rogówki, co przeciwdziała dalszemu rozwowi stożka. Zabieg obejmuje usunięcie nabłonka rogówki, wprowadzenie do istoty właściwej ryboflawiny, a następnie naświetlenie promieniowaniami ultrafioletowymi (370 mm). Zabieg kończy nałożenie opatrunkowej soczewki nagałkowej.

Wszczepienie pierścieni śródrogówkowych (ang. corneal ring segments) stosowano początkowo do korygowania niskiej krótkowzroczności, a obecnie wykonuje się także w umiarkowanych postaciach stożka rogówki. Zabieg polega na wprowadzeniu do istoty właściwej rogówki dwóch implantów (segmentów) wykonanych z polimetakrylanu metylu (PMMA). Pierścienie te mają kształt półksiężyca, grubość od 0,2 mm do 0,4 mm. Im średnica pierścienia mniejsza, a grubość większa, tym efekt spłaszczenia rogówki większy.
Próby połączenia wszczepienia pierścieni śródrogówkowych z zabiegiem sieciowania włókien wypadały na tyle pomyślnie, że dają realną nadzieję na możliwość uniknięcia przeszczepu rogówki.

Przedstawione metody leczenia stożka rogówki są bezspornym dowodem znacznego postępu w tym zakresie. Wybór metody zależy przede wszystkim od stopnia zaawansowania choroby. Sądzę także, że problem leczenia stożka, podobnie jak innych schorzeń, jest nadal sprawą otwartą, i że przyszłość przyniesie dalsze udoskonalenia metod terapeutycznych.

dr n. med. Andrzej Styszyński


Polub i udostępnij
  •  
  •  
  •  

Polecamy