Soczewki kontaktowe dla osób z prezbiopią

    Soczewki multifokalne to kolejny ze sposobów radzenia sobie niezwykle powszechnym problemem, dotykającym prędzej czy później każdego nas – prezbiopii.

    Soczewki multifokalne umożliwiają, podobnie jak okulary progresywne, ostre widzenie zarówno dali, bliży, jak i w odległościach pośrednich, oferując użytkownikom wszystkie zalety soczewek kontaktowych. Prezbiopia (inaczej: starczowzroczność) charakteryzuje się pogorszeniem jakości widzenia odległościach bliskich. Zdolność akomodacyjna soczewki wewnątrzgałkowej spada, pacjenci nie są stanie wyostrzyć przedmiotów znajdujących się mniejszej odległości niż punkt bliski akomodacji. Taki stan występuje niezależnie od wady wzroku, która towarzyszy pacjentowi. Zdarzają się sytuacje, że pacjent, który kompensował sobie wadę wzroku zdolnością akomodacyjną, wieku prezbiopijnym przychodzi do specjalisty problemem występującym podczas pracy odległościach bliskich, wychodzi gabinetu korekcją do dali, która warunkuje mu prawidłowe funkcjonowanie każdej odległości.

    standardowych jednak przypadkach pacjent potrzebuje dodatkowej korekcji do bliży. Na rynku możemy znaleźć wiele rodzajów konstrukcji soczewek okularowych, które korygują prezbiopię. Począwszy od segmentów, przez konstrukcje typu e-line, których znacznie zwiększone zostało pole widzenia bliskich odległościach, kończąc na okularach progresywnych, które na stałe zakorzeniły się świadomości pacjentów.

    Miękkie soczewki multifokalne działają jednak zupełnie inaczej niż znane nam rozwiązania wykorzystywane soczewkach okularowych. Mamy tutaj do czynienia pojęciem widzenia symultanicznego. Zanim jednak określimy, czym się ono charakteryzuje, musimy zrozumieć budowę tych soczewek. Konstrukcje soczewkach multifokalnych różnią się między sobą zależności od producenta. Najbardziej popularne są konstrukcje asferyczne centrum do dali lub bliży przedstawione na rysunku 1a, występujące np. soczewkach Bausch&Lomb Ultra for Presbyopia. Takie rozwiązanie charakteryzuje się płynnym przejściem mocy odpowiadającej korekcji pacjenta dla bliży (centrum soczewki) do mniejszej mocy odpowiadającej korekcji pacjenta dla dali (bardziej obwodowo, granicy strefy optycznej). Innym rozwiązaniem jest konstrukcja oparta na naprzemiennie usytuowanych strefach do dali, bliży (rysunek 1b). Moce te mogą, podobnie jak pierwszej konstrukcji, zmieniać się płynnie.

    Rysunek 1. Schemat konstrukcji soczewek multifokalnych soczewkach kontaktowych, odpowiednio: a) konstrukcja asferyczna centrum do bliży, b) konstrukcja naprzemiennymi, koncentrycznymi strefami do dali, bliży. Źródło: materiały własne.

    przeciwieństwie do okularów, podczas korzystania soczewek multifokalnych nie patrzymy przez określoną część soczewki, aby ostro odwzorowywać przedmiot znajdujący się konkretnej odległości. Patrzymy przez strefę zarówno do dali, jak bliży tym samym momencie [1]. tego powodu największymi trudnościami będą zmagać się pacjenci, którzy mają naturalnie wąską źrenicę. Uproszczony schemat widzenia symultanicznego podczas patrzenia do dali bliży został przedstawiony odpowiednio
    na rysunku 2. oraz 3.

    Rysunek 2. Uproszczony schemat działania soczewek multifokalnych konstrukcji asferycznej centrum do bliży podczas patrzenia dalekie odległości. Źródło: materiały własne.

    Rysunek 3. Uproszczony schemat działania soczewek multifokalnych konstrukcji asferycznej centrum do bliży podczas patrzenia bliskie odległości. Źródło: materiały własne.

    Rysunek 2. przedstawia sytuację, której pacjent patrzy na dalekie odległości. Promienie przechodzące przez obwodową część soczewki kontaktowej ogniskują się na siatkówce, dając wrażenie ostrego wyraźnego obrazu. Promienie przechodzące przez obszary bliżej centrum soczewki ogniskowane są przed siatkówką (wynika to ze zwiększania się mocy stronę centrum soczewki). Analogiczna sytuacja przedstawiająca widzenie bliskich odległościach została pokazana na rys. 3. Promienie przechodzące przez centralną część soczewki ogniskują się na siatkówce, tworząc wrażenie ostrego obrazu, promienie przechodzące przez obszary obwodowe ogniskują się za siatkówką (wynika to ze zmniejszania się mocy stronę obwodowych części soczewki). Mózg po czasie adaptuje się do takiego widzenia, wygaszając obszary nieobserwowane. Sytuację tę można sposób uproszczony przyrównać do mglenia fizjologicznego, którym nieostry obraz dalekich odległości podczas pracy np. przy komputerze jest wygaszany. Innymi słowy, chociaż promienie dalekich odległości wpadają do oka (podczas pracy bliży), tworząc nieostry obraz, nie przeszkadzają nam finalnej percepcji.

    Pomimo niezaprzeczalnych korzyści płynących użytkowania soczewek multifokalnych pacjent, podobnie jak przypadku okularów progresywnych, musi być świadomy kompromisów. Czas adaptacji, po którym np. obniżony kontrast (mogący występować podczas korzystania tego rozwiązania) przestaje być zauważany, można porównać do nauki korzystania okularów wspomnianej wcześniej konstrukcji.

    Granica wieku, po której pojawiają się objawy prezbiopii, nie istnieje, jednakże można spodziewać się jej po około 40. roku życia. Kiedy spojrzymy na średni wiek populacji Polsce na rok 2018 – mediana dla kobiet wynosi 42,6 roku, dla mężczyzn 39,3 roku [2]. Można zatem uproszczeniem przyjąć, że co drugi obywatel naszego kraju jest wieku, którym odpowiednia korekcja do bliży zwyczajnie jest mu potrzebna. Warto takich sytuacjach zastanowić się nad wygodą możliwościami, które oferują pacjentowi multifokalne soczewki kontaktowe. Niewątpliwie najważniejszą informacją, jaką powinien otrzymać pacjent, jest fakt, że nie musi wybierać pomiędzy korzystaniem soczewek kontaktowych soczewek okularowych. pewnością są sytuacje, których pacjent chciałby pokazać się modnych okularach najnowszej kolekcji, ale takie, których okulary przeszkadzałyby podczas wykonywania czynności, jak np. ćwiczenia na siłowni czy praca kuchni. Pacjenci prezbiopijni Wielkiej Brytanii niemal jednoznacznie odpowiadają, że woleliby korzystać obu metod korekcji (niemal 80% ankietowanych) niż ograniczać się do jednej nich (niecałe 20% dla poszczególnych rozwiązań)[3]. Pamiętajmy jednak, że aby korzystać zalet płynących soczewek kontaktowych, muszą być one prawidłowo dopasowane przez specjalistę gabinecie.

    Soczewki kontaktowe są wyrobem medycznym rozumieniu Ustawy dnia 20 maja 2010 r. wyrobach medycznych.


    Literatura

    1. P. Kollbaum. Simultaneous Vision: The Science Behind the Art. Contact Lens Spectrum March 1, 2010.

    2. PMR na podstawie GUS 2019.

    3. S. Needle et al. Do presbyopes prefer spectacle or multifocal lenses. BCLA Poster, 2010.


    Mgr Mateusz Świerad, optometrysta (NO18320)

    Professional Relations Specialist, Vision Care, Bausch Health

    Polecamy