Przewlekłe zapalenie brzegów powiek

Polub i udostępnij
  •  
  •  
  •  

Okuliści i optometryści mają świadomość, że właściwe dobranie soczewek kontaktowych powinno zapewnić, oprócz dobrego widzenia i poczucia komfortu, także ochronę przed powikłaniami.


Polub i udostępnij
  •  
  •  
  •  
Polub i udostępnij
  •  
  •  
  •  

Są trzy podstawowe cele, które powinny być zawsze spełnione, gdy stosowana jest korekcja za pomocą soczewek kontaktowych.

W poprzednim numerze „Optyka Polskiego” zajmowaliśmy się zapaleniem spojówek, które stanowi istotne przeciwwskazanie do stosowania soczewek kontaktowych. Do takich przeciwwskazań należy także zapalenie brzegów powiek i właśnie to schorzenie jest naszym obecnym tematem.

Tradycyjnie wyróżnia się dwie postaci zapalenie brzegów powiek:
• zapalenie łuseczkowate,
• zapalenie wrzodziejące.

Zapalenie brzegów powiek łuseczkowate

Objawy subiektywne zwykle są niewielkie: przy dobrej ostrości wzroku pacjent odczuwa swędzenie brzegu powiek, nadmierną wrażliwość na światło, łzawienie. Obiektywnie stwierdza się przekrwienie brzegów powiek, złuszczanie się nabłonka, który tworzy drobne żółtawe łuseczki przy rzęsach. Usunięcie tych łusek nie powoduje owrzodzenia. Spojówki wykazują na ogół nieznaczne przekrwienie.

Zapalenie brzegów powiek wrzodziejące

Objawy subiektywne podobne jak w postaci łuseczkowatej, choć bardziej nasilone (pieczenie, świąd, nadwrażliwość na światło, łzawienie). Odruchowe pocieranie powiek palcami nasila dolegliwości. Obiektywnie stwierdza się przekrwienie i obrzęk brzegów powiek, małe ropnie i owrzodzenia wokół nasady rzęs i strupy. W zaawansowanych przypadkach do objawów tych może dołączyć wypadanie rzęs. Spojówki wykazują przekrwienie. W przewlekłym zapaleniu brzegów powiek proces zapalny może dotyczyć również gruczołów tarczkowych Meiboma. Wówczas ucisk na tarczkę przez skórę powiek powoduje wydobywanie się z ujść gruczołów Meiboma mętnej wydzieliny oleistej.

Leczenie

Leczenie musi być poprzedzone określeniem pierwotnej przyczyny zapalenia. Dlatego konieczne jest wykonanie badania bakteriologicznego, które, zwłaszcza w postaci wrzodziejącej, wykazuje zakażenie gronkowcowe. Należy wtedy stosować odpowiednie preparaty (krople, maść) zawierające antybiotyk (np. chloramfenikol).
Antybiotykoterapia jest skuteczniejsza wtedy, gdy jednocześnie wykonywane są odpowiednie zabiegi higieniczne. Zabiegi te mają na celu usunięcie łusek, ropni i strupków. Ułatwia to wyeliminowanie bakterii i ich toksyn. Usuwanie łusek i strupków najlepiej wykonać pałeczkami z wacikiem zmoczonym w roztworze szamponu dla dzieci. Ciepłe okłady ułatwiają przeprowadzenie tego zabiegu.
Należy jednak podkreślić, że leczenie zapalenia brzegów powiek jest często długotrwałe i wymaga cierpliwości zarówno ze strony okulisty, jak również pacjenta. Zdarza się bowiem, że po przeprowadzonej terapii dolegliwości ustępują, a po pewnym czasie nawracają. W takich opornych przypadkach należy rozważyć ewentualność nużycy powiek.

Nużyca

Nużyca (demodekoza) jest wywołana obecnością pasożyta nazywanego nużeńcem (Demodex), który należy do roztoczy. U człowieka pasożytują dwa gatunki nużeńca. Nużeńce występują również u zwierząt, ale gatunków zwierzęcych nie stwierdzono u człowieka. Wraz z wiekiem narasta odsetek osób zakażonych tym pasożytem. Do zarażenia nużeńcem dochodzi drogą kontaktową, ale także za pośrednictwem kurzu.

Osobnik dorosły nużeńca (Demodex folliculorum) ma długość ok. 350 µm i szerokość ok. 40 µm. Jest kształtu robakowatego i posiada zredukowane odnóża. Cykl rozwojowy trwa ok. 25 dni. Nużeńce poruszają się z prędkością ok. 15 mm na godzinę, ale wędrują tylko samce, natomiast samice nie opuszczają mieszka włosowego czy gruczołu łojowego.
Subiektywne objawy ze strony oczu zgłaszane przez pacjentów, u których stwierdzono zakażenie nużeńcem, są typowe dla zapalenia brzegów powiek (swędzenie, pieczenie, łzawienie).
Także objawy obiektywne odpowiadają zapaleniu brzegów powiek wywołanym bakteriami: zaczerwienienie, obecność łusek, zablokowanie ujść gruczołów Meiboma, a niekiedy wypadanie rzęs. Nużeniec powoduje stan zapalny nie tylko w sposób bezpośredni, ale może wtórnie ułatwiać zakażenie bakteryjne.
Dlatego badanie w kierunku nużycy powiek należy przeprowadzić w każdym przypadku objawów zapalenia brzegów powiek i spojówek, które nie ustąpiło po zastosowaniu antybiotykoterapii. Rozpoznanie nużycy polega na pobraniu rzęs z powieki pacjenta i oglądaniu ich pod mikroskopem zaraz po pobraniu.
Preparaty zawierające antybiotyk i sterydy nie są na ogół skuteczne w przypadkach nużycy. Pewną poprawę obserwowano po zastosowaniu maści rtęciowej lub maści metronidazolowej. Opracowany przed kilku laty w Polsce złożony preparat zawierający olejek z szałwi hiszpańskiej i wyciąg z aloesu wykazuje znaczną skuteczność w łagodzeniu subiektywnych i obiektywnych objawów nużeńcowego zapalenia brzegów powiek.

Zapalenie spojówek i zapalenie brzegów powiek nierzadko występują jednocześnie, więc tym bardziej są bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania korekcji soczewkami kontaktowymi. U osób noszących soczewki kontaktowe choroby te mogą spowodować owrzodzenie rogówki.

Dr n. med. Andrzej Styszyński


Polub i udostępnij
  •  
  •  
  •  

Polecamy