Jak chronić wzrok przed nadmierną ekspozycją na światło nadfioletowe (UV)

Polub i udostępnij
  •  
  •  
  •  

 

W codziennym życiu i typowych warunkach otoczenia nie mamy zbyt wielu źródeł światła, które emitują silne promieniowanie nadfioletowe. Z tzw. naturalnych to Słońce, zaś sztuczne to z reguły źródła dość szczególne, stosowane najczęściej pod kontrolą odpowiednich przepisów bezpieczeństwa. Wśród nich można wymienić na przykład: łuk elektryczny, płomień spawalniczy, lampy bakteriobójcze, lampy do utwardzania żywic syntetycznych lub lakierów, lampy w solariach do opalania czy lampy do mikroskopii fluorescencyjnej.

Optyka oftalmiczna przynosi wiele rozwiązań, które mogą stanowić ochronę wzroku przed promieniowaniem UV. Większość z nich dotyczy ochrony przed światłem słonecznym, zaś do wymienionych wcześniej zastosowań specjalnych stosuje się okulary ochronne. Należy też pamiętać, że okulary przeciwsłoneczne są nierzadko wymagane w sytuacjach takich jak np. stan bezpośrednio po zabiegach chirurgicznych oczu, choroby rogówki, przyjmowanie leków z grupy zwiększających wrażliwość na UV.

Na co zwracać uwagę klientom

Jakie cechy są najważniejsze w przypadku popularnych okularów przeciwsłonecznych? Parametry te są opisane przez normę polską i europejską ISO 12312 w części 1: Okulary przeciwsłoneczne do zastosowań ogólnych. Podane są w niej ogólne wytyczne dotyczące konstrukcji oprawy okularowej, materiału filtrującego, jakości powierzchni, odporności mechanicznej i zgodności fizjologicznej, a także szczegółowe wymagania odnośnie zakresu filtracji, wielkości transmitancji, mocy refrakcyjnej, czy sposobu testowania. Wydaje się, że każdy optyk powinien dobrze znać te przepisy.
W praktyce najczęściej zwracamy uwagę na dwie wartości. Pierwsza z nich określa długość fali elektromagnetycznej, poniżej której jest odcinane światło nadfioletowe. Może to być 380 lub 400 nm (oznaczenie na oprawie UV380 lub UV400), choć zdarzają się także nieco większe wartości, np. UV405. Dużo wyższe wartości nie mają wielkiego sensu dla ochrony przeciwsłonecznej, bo odfiltrowalibyśmy już światło widzialne. Mimo mierzalnej różnicy między 380 a 400 nm, to nawet ta niższa wartość daje wysoki poziom ochrony.

Bezpieczne okulary

Wiele osób wyraża wątpliwość, czy okulary kupowane w przypadkowych miejscach, bądź takich, gdzie personel nie ma odpowiedniej wiedzy na ich temat, są bezpieczne. Z naszych badań wynika, że większość (choć nie wszystkie) nawet bardzo tanich okularów przeciwsłonecznych w momencie zakupu oferuje ochronę na poziomie co najmniej bliskim wymaganemu normą. Później, w trakcie użytkowania, ich parametry filtracji niestety szybko spadają, bowiem łatwiej się rysują, a powłoki są niższej jakości, mniej odporne na czynniki środowiskowe i eksploatację.

Drugi parametr to kategoria filtracji, zależna od ilości transmitowanego światła. Parametr ten powinien być także naniesiony na oprawie. Mamy 5 kategorii (od 0 do 4), oddzielonych kolejnymi granicami oznaczającymi procent przepuszczanego światła widzialnego: 80%, 43%, 18%, 8%. Norma nie dopuszcza okularów tego typu o transmitancji mniejszej niż 3%, a także wskazuje szczegółowo wymagania dla okularów przeciwsłonecznych, używanych podczas prowadzenia samochodów. M.in w ciągu dnia nie można stosować okularów kategorii 4, zaś w słabych warunkach oświetleniowych (noc, zmierzch, świt) dozwolone są tylko takie, które mają przepuszczalność na poziomie co najmniej 75%. W każdym przypadku okulary do jazdy autem powinny umożliwiać prawidłowe rozpoznawanie świateł i znaków drogowych. Warto w tym zakresie edukować swoich pacjentów, nawet jeśli kupują samodzielnie okulary przeciwsłoneczne.
W zależności od kategorii dopuszcza się różny poziom filtracji promieniowania UV. W kategoriach 0 i 1 dopuszczalne maksymalne natężenie przechodzącego światła UV-B (280–315) to 0,05 transmitancji określonej dla światła widzialnego. Dla pozostałych kategorii jest to 1% padającego światła UV.
Światło z zakresu UV-A (315–380) jest filtrowane podobnie jak w zakresie widzialnym, przy czym w kategoriach 2 i 3 jest to połowa transmitancji określonej dla światła widzialnego, zaś dla kategorii 4 – jedna czwarta. Przykładowe okulary kategorii 3 przepuszczają 15% światła widzialnego z zakresu 380–780 nm, 1% światła z zakresu UV-B i 7,5% światła z zakresu UV-A.
Można powiedzieć również, że najbardziej pewne pod względem doboru parametrów są okulary przeciwsłoneczne korekcyjne, bowiem w tym przypadku wizyta u optyka jest wymagana i kontakt ze specjalistą daje szansę na rzetelną obsługę.

Oprawa też jest ważna

Jeśli okulary przeciwsłoneczne są zamawiane u optyka, to specjalista powinien zwracać uwagę nie tylko na parametry samej filtracji, ale również na typ oprawy. Jeżeli oprawa będzie tylko częściowo zasłaniać światło zewnętrzne, to jest duża szansa, że do oka trafią promienie odbite od otoczenia, skóry i wewnętrznej strony soczewki oraz oprawy. Szczególnie w przypadku użycia na śniegu, na wodzie, w wysokich górach istnieje spore ryzyko, że np. oprawa z cienkimi zausznikami nie sprawdzi się. Wtedy bowiem przyciemnienie soczewek powoduje zwiększenie średnicy źrenicy i możliwość łatwiejszej penetracji światła UV. Jednym z możliwych rozwiązań jest także założenie dodatkowo soczewek kontaktowych z filtrem UV. Część soczewek jest też wyposażona na wewnętrznej stronie w powłokę antyrefleksyjną, która nie odbija światła UV.
Soczewki w okularach przeciwsłonecznych występują także w wersji z efektem fotochromizmu, dzięki czemu przyciemniają się w miarę jak wzrasta ilość światła UV. Jest to wygodne rozwiązanie, aczkolwiek należy pamiętać, że parametry tych soczewek (poziom rozjaśnienia/przyciemnienia) ulegają na ogół zmianie z czasem użytkowania. Inna wersja to soczewki polaryzacyjne, które zmniejszając odblaski od płaskich powierzchni mogą poprawić komfort widzenia.
Okulary ochronne używane np. podczas spawania lub korzystania z solarium mają odrębne wymagania, m.in. poziom filtracji może być niższy niż 1%, a oprawa zasłaniać całkowicie otoczenie. Każdy taki element ochronny powinien być zapewniany w ramach przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Ochrona przed ekspozycją na światło

Reasumując, specjaliści ochrony wzroku, a także odpowiednio świadomi klienci powinni zwracać uwagę na to, by chronić wzrok zarówno przed szkodliwym, o udowodnionym działaniu fototoksycznym, promieniowaniem nadfioletowym, jak i ogólnie nadmierną ekspozycją na światło, bowiem także w zakresie widzialnym mamy szansę spotkać się z efektem fotochemicznym, który może prowadzić do degeneracji struktur oka. Szczególnie zaś powinniśmy dbać o wzrok najmłodszych klientów, bowiem w tym wieku penetracja promieni UV do wnętrza oka jest największa.

 


Polub i udostępnij
  •  
  •  
  •  

Polecamy