Badanie refrakcji za pomocą kasety okulistycznej – cz. I

Polub i udostępnij
  •  
  •  
  •  
  •  

W poprzednim numerze magazynu „Optyk Polski” starałem się uzasadnić potrzebę posiadania kasety okulistycznej, a także potrzebę opanowania umiejętności badania – przy jej pomocy – refrakcji przez optyków. Badanie refrakcji z wykorzystaniem kasety okulistycznej jest nadal najczęściej stosowanym sposobem określenia korekcji okularowej do dali i bliży.

Aby omówić i uczynić w pełni zrozumiałym przebieg tej metody, warto przypomnieć definicję refrakcji. Definicja ta opiera się na pojęciu punktu dalekiego oka, a więc zacznijmy od niego.
Punkt daleki to punkt osi widzenia, którego ostry obraz powstaje na siatkówce, gdy oko nie akomoduje.
Dla oka miarowego (emmetropia) punkt daleki znajduje się w nieskończoności, dla oka krótkowzrocznego (myopia) przed okiem, a dla oka nadwzrocznego (hipermetropia) za okiem.
W optyce okularowej przyjęto umownie, że odległości mierzone od oka w kierunku przeciwnym do biegu światła są ujemne, a w kierunku zgodnym z biegiem światła – dodatnie.
Dlatego odległość punktu dalekiego sD od oka przyjmuje wartości:
sD = ∞ dla oka miarowego,
sD < 0 dla oka krótkowzrocznego,
sD > 0 dla oka nadwzrocznego.
Refrakcja R to odwrotność odległości punktu dalekiego:

Dlatego:

 

R = 0 dla oka miarowego,
R < 0 dla oka krótkowzrocznego,
R > 0 dla oka nadwzrocznego.
Warto uzmysłowić sobie, co praktycznie oznacza powyżej zdefiniowana refrakcja. Otóż jej wartość informuje, o ile dioptrii moc układu optycznego oka różni się od mocy potrzebnej do tego, aby oko było miarowe.
Moc układu optycznego oka krótkowzrocznego jest za duża w stosunku do jego długości osiowej, a refrakcja określa, o ile dioptrii moc tego oka należy zmniejszyć, aby było ono miarowe.

 

 

Ryc. 1. Położenie punktu dalekiego: a) dla oka miarowego, b) dla oka krótkowzrocznego, c) dla oka nadwzrocznego, PD – punkt daleki, Sd – odległość punktu dalekiego, H – wypadkowa płaszczyzna główna.

 

Jeżeli na przykład refrakcja oka wynosi R = -2,50 dpt., to moc takiego oka należy zmniejszyć o 2,50 dpt.
Natomiast moc układu optycznego oka nadwzrocznego jest za mała w stosunku do jego długości osiowej, a refrakcja określa, o ile dioptrii należy tę moc zwiększyć, aby oko stało się miarowe.
Jeżeli na przykład refrakcja oka wynosi R = +1,50 dpt., to moc takiego oka należy zwiększyć o 1,50 dpt.

Obecnie okulista może zmieniać moc układu optycznego oka w różny sposób: może zlecić korekcję okularową, zastosować soczewki kontaktowe, a nawet wykonać odpowiedni zabieg polegający na modyfikacji techniką laserową promienia krzywizny przedniej powierzchni rogówki lub na wszczepieniu sztucznej soczewki do wnętrza gałki ocznej.

Optyk okularowy stosuje tylko pierwszą możliwość – okulary.
Soczewkę okularową umieszcza się w odległości e od oka, a więc jej moc D nie powinna być dokładnie równa refrakcji R.
Zasada korekcji orzeka, że przed okiem należy tak umieścić soczewkę odpowiadającą refrakcji, aby jej ognisko obrazowe znalazło się w punkcie dalekim. Tylko wtedy oko – nieakomodując – będzie miało najlepszą ostrość wzroku.
Dlatego:

 

gdzie: D – moc soczewki korygującej,
R – refrakcja oka,
e – odległość soczewki od oka (e<0).

Wykonując bardzo proste przeliczenia, możemy łatwo przekonać się, o ile moc soczewki korygującej D różni się od refrakcji R.

Przykład 1.
Dla oka krótkowzrocznego o refrakcji R = -1,00 dpt. moc soczewki korygującej przy odległości e1 = -12 mm = -0,012 m powinna wynosić D1 = -1,012 dpt. ≈ -1,00 dpt., a przy odległości e2 = -25 mm = -0,025 m, D2 = -1,026 dpt. ≈ -1,00 dpt.
Natomiast dla oka o refrakcji R = -10,00 dpt. moc soczewki korygującej przy powyższych odległościach powinna wynosić:
dla e1 = -0,012 m D1 = -11,36 dpt. ≈ -11,25 dpt.,
dla e2 = -0,025 m D2 = -13,33 dpt. ≈ – 13,25 dpt

 

Ryc. 2. Zasada korekcji okularowej: a) oka krótkowzrocznego, b) oka nadwzrocznego, PD – punkt daleki, H – wypadkowa płaszczyzna główna, D – moc soczewki korygującej, f’ – ogniskowa obrazowa soczewki, e – odległość soczewki od oka, sD – odległość punktu dalekiego od oka.

Przykład 2.
Dla oka nadwzrocznego o refrakcji R = +1,00 dpt. moc soczewki korygującej przy odległości e1 = -0,012 m powinna wynosić D1 = +0,988 dpt. ≈ +1,00 dpt., a przy odległości
e2 = -0,025 m, D2 = +0,976 dpt. ≈ +1,00 dpt.
Natomiast dla oka o refrakcji R = +10,00 dpt. moc soczewki korygującej przy powyższych odległościach powinna wynosić:

dla e1 = -0,012 m D1 = +8,93 dpt. ≈ +9,00 dpt.
dla e2 = -0,025 m D2 = +8,00 dpt.
Oba przykłady pokazują, jakie znaczenie dla dokładności korekcji ma umieszczenie soczewki okularowej w odpowiedniej odległości przed okiem.
Dla refrakcji |R| < 5 dpt. niewielka zmiana tej odległości nie ma istotnego znaczenia. Jednak przy wartościach refrakcji |R| ≥ 5 dpt. recepta okularowa powinna, oprócz mocy soczewki, określać odległość e (vertical distance – VD), przy której soczewka została dobrana.
Tylko wtedy optyk okularowy będzie mógł określić zmianę mocy i odpowiednią poprawkę związaną z faktem, że w oprawach okularowych soczewka korygująca znajduje się w innej odległości (e2) niż podczas badania refrakcji (e1).
Między wartościami mocy soczewki korygującej dla dwóch odległości od oka e1 i e2 zachodzi zależność:

 

gdzie:
D1 – moc soczewki korygującej przy odległości e1,
D2 – moc soczewki korygującej przy odległości e2.

Przykład 3.
Podczas badania refrakcji krótkowidza przy pomocy kasety okulista określił przy odległości
VD1 = 24 mm moc soczewki korygującej D1 = -12,00 dpt.
Jaka powinna być moc soczewki zamontowanej w oprawach okularowych przez optyka przy odległości VD2 = 12 mm?

Przyjmujemy: e1 = -24 mm = – 0,024 m, e2 = -12 mm = -0,012 m

 

 

Przy odległości VD2 =12 mm optyk powinien wstawić soczewkę o mocy D2 = -10,50 dpt.

Jak postąpić, gdy recepta nie zawiera wartości VD, a moc soczewki |D| ≥ 5 dpt.?
Należy wtedy sprawdzić ostrość wzroku z zaleconą korekcją D i jeśli wystąpi taka potrzeba, wprowadzić o stosowną poprawkę na sferę.
Może tego dokonać optyk dysponujący kasetą i odpowiednimi umiejętnościami, polegającymi na opanowaniu procedury badania refrakcji.

Właśnie tą procedurą będziemy zajmować się w następnym numerze „Optyka Polskiego”.

Tekst: Dr n. med. Andrzej Styszyński


Polub i udostępnij
  •  
  •  
  •  
  •  

Polecamy