Badania okulistyczne kobiet w ciąży

Polub i udostępnij
  •  
  •  
  •  

Od dziesięcioleci problem wpływu ciąży na narząd wzroku jest rozważany przez okulistów i ginekologów.


Polub i udostępnij
  •  
  •  
  •  
Polub i udostępnij
  •  
  •  
  •  

 

Najczęstsze pytania, jakie zadaje okuliście pacjentka mająca wadę wzroku i będąca w ciąży, brzmią: czy mogę rodzić siłami natury? Czy ukończenie porodu powinno odbyć się drogą cięcia cesarskiego?Pytania takie zadają zwykle pacjentki, u których występuje krótkowzroczność. Jak wiadomo, krótkowzroczność jest na ogół uwarunkowana genetycznie, ale istnieje też wpływ czynników środowiskowych.Istota krótkowzroczności polega na nadmiernej mocy układu optycznego oka wobec długości gałki ocznej. Wysoka krótkowzroczność jest prawie zawsze konsekwencją zbyt dużej długości gałki ocznej. Aby w pełni skorygować krótkowzroczność, należy zastosować najsłabszą soczewkę ujemną, która zapewnia najwyższą ostrość wzroku. Tak skorygowane oko, patrząc w dal, nie akomoduje, natomiast akomoduje ono, patrząc na przedmioty położone blisko. Nadmierna akomodacja występująca podczas wielogodzinnego wysiłku wzrokowego przy „pracy z bliska” jest czynnikiem środowiskowym, który oprócz uwarunkowania genetycznego wpływa na progresję krótkowzroczności.Fizjologiczne zmiany hormonalne pojawiające się w ciąży mogą wywoływać zmiany refrakcji. U kobiet z krótkowzrocznością wada może nasilać się, a u kobiet wcześniej miarowych może wystąpić stosunkowo nieduża krótkowzroczność.Na ogół nie ma konieczności zastosowania lub zmiany korekcji okularowej w trakcie ciąży, ponieważ te zaburzenia refrakcji mogą wystąpić po porodzie, a więc ewentualną aktualizację mocy soczewek korekcyjnych lepiej przeprowadzić trzy miesiące po porodzie.

Znaczne ryzyko wystąpienia krwotoków podsiatkówkowych i trwałego pogorszenia widzenia w następstwie porodu drogami natury pojawiają się w przypadkach krótkowzroczności degeneracyjnej z tworzeniem nieprawidłowych naczyń podsiatkówkowych (neowaskularyzacje podsiatkówkowe) w obszarze plamki.Także obwodowe zwyrodnienie siatkówki, które najczęściej potwierdza się w oku krótkowzrocznym, stanowi przeciwwskazanie do porodu siłami natury, gdyż wiąże się z możliwością odwarstwienia siatkówki.Natomiast nadwzroczność nie jest wadą refrakcji, która usposabia do odwarstwienia siatkówki.

Szczególną grupę ciężarnych stanowią kobiety po laserowej korekcji wad wzroku. Zabiegi takie są wykonywane coraz częściej zarówno na oczach krótkowzrocznych, jak również nadwzrocznych. Ponieważ istota zabiegu polega na zmianie promienia krzywizny przedniej powierzchni rogówki, a to wiąże się ze zmniejszeniem jej grubości i właściwości mechanicznych, ciężarna po laserowej korekcji wzroku powinna być skierowana do okulisty, który po starannym zbadaniu oczu wyda opinię co do ewentualnego cięcia cesarskiego.Innym problemem rogówkowym jest stożek rogówki. W tej zwyrodnieniowej chorobie dochodzi do ścieńczenia i uwypuklenia rogówki, a to powoduje nieregularny astygmatyzm, który nie daje się skutecznie skorygować za pomocą okularów.W początkowych postaciach stożka rogówki istnieje możliwość wykonania zabiegów stabilizujących sieciowanie włókien kolagenowych (cross-linking) lub wszczepienie pierścieni śródrogówkowych (corneal ring segments), po których poród drogami natury jest dopuszczalny. W postaciach zaawansowanych, również po przeszczepie rogówki, zaleca się wykonanie cięcia cesarskiego.

Cukrzyca należy do chorób ogólnych organizmu, w przebiegu których występują powikłania ze strony układu wzrokowego. U kobiet w okresie rozrodczym może występować przede wszystkim cukrzyca typu I, zwana cukrzycą insulinozależną.Główne powikłanie oczne w przebiegu cukrzycy dotyczy siatkówki i nazywa się retinopatią cukrzycową. W stadium retinopatii cukrzycowej proliferacyjnej na dnie oka występują wybroczyny śródsiatkówkowe, ogniska niedokrwienia, nowotwórstwo naczyń i rozplem tkanki włóknistej. W przebiegu porodu drogami natury mogą dołączyć krwotoki przedsiatkówkowe i do ciała szklistego, a nawet trakcyjne odwarstwienie siatkówki. Dlatego retinopatia cukrzycowa proliferacyjna stanowi wyraźne wskazanie do wykonania cięcia cesarskiego. Mimo znacznych postępów w diagnostyce i terapii chorób oczu, jaskra nadal należy do chorób mogących, przy braku odpowiedniego leczenia, doprowadzić do znacznego upośledzenia widzenia, a nawet ślepoty. W przebiegu jaskry dochodzi do uszkodzenia nerwu wzrokowego, które objawia się początkowo ograniczeniem pola widzenia.Jaskra otwartego kąta jest rozpoznawana zwykle po 40. roku życia, jednak może się pojawiać wcześniej, zwłaszcza że zdarzają się przypadki jaskry wrodzonej. Ciężarne z rozpoznaną jaskrą i wyraźnymi ubytkami w polu widzenia kwalifikują się do cięcia cesarskiego.Oddzielną grupę stanowią ciężarne, u których już w przeszłości wykonana została operacja okulistyczna (np. operacja odwarstwienia siatkówki, przeszczep rogówki, operacja jaskry). Pacjentki te wymagają dokładnego badania okulistycznego i oceny aktualnego stanu oka, gdyż również u tych pacjentek nierzadko zachodzi potrzeba ukończenia porodu cięciem cesarskim.Z powyższych, chociaż pobieżnych, rozważań wynika, że dobrze byłoby, aby każda kobieta już na początku ciąży udała się do okulisty w celu przeprowadzenia badania oceniającego ostrość wzroku, potrzebę ewentualnej korekcji, a przede wszystkim stan oczu.

Decyzję o potrzebie przeprowadzenia cięcia cesarskiego podejmuje lekarz położnik prowadzący poród.Ze względu na wysokie ryzyko wystąpienia powikłań ocznych w przebiegu porodu drogami natury okuliści na ogół proponują przeprowadzenie cięcia cesarskiego w przypadkach:

  • krótkowzroczności zwyradniającej,
  • retinopatii cukrzycowej proliferacyjnej,
  • po laserowej korekcji wad wzroku, zwłaszcza gdy grubość rogówki jest mniejsza niż 0,35 mm,
  • stożka rogówki,
  • w zaawansowanych postaciach jaskry,
  • w stanach po operacji okulistycznej.

 

dr n. med. Andrzej Styszyński


Polub i udostępnij
  •  
  •  
  •  

Polecamy